Kalıpta St 37 mi St 52 mi? Çelik Kalitesi Seçimi

Çelik kalıp tekliflerinde en sık karşılaşılan iki isim: St 37 ve St 52. Bunlar eski DIN adlandırması; güncel Avrupa standardındaki karşılıkları S235JR ve S355J2. Kalıbın tamamı tek kaliteden yapılmaz; hangi parçada hangisinin kullanıldığı hesapla belirlenir.

Temel fark

	St 37 (S235)	St 52 (S355)
Akma dayanımı	~235 N/mm²	~355 N/mm²
Çekme dayanımı	360–510 N/mm²	470–630 N/mm²
Dayanım farkı	—	Yaklaşık %50 daha yüksek
Elastisite modülü	210.000 N/mm²	210.000 N/mm² (aynı)
Kaynaklanabilirlik	Çok iyi	İyi, ön ısıtma gerekebilir
Maliyet	Düşük	Daha yüksek
Tedarik	Her profilde kolay	Bazı kesitlerde bekleme

Kritik nokta: elastisite modülü ikisinde de aynı. Yani St 52 daha dayanıklıdır ama aynı kesitte daha az sehim yapmaz. Panel düzlüğü sehimle ilgili olduğu için, yüzey kalitesi sorununu çelik kalitesini yükselterek çözemezsiniz — kesit büyütmek ya da güçlendirme aralığını sıklaştırmak gerekir.

Kalıpta nerede ne kullanılır

St 37 (S235) — kalıbın büyük bölümü

Panel sacı
Güçlendirme profilleri
Çalışma platformu, korkuluk, merdiven
Genel konstrüksiyon elemanları

St 52 (S355) — yük yoğunlaşan noktalar

Kaldırma kulakları ve ankraj plakaları
Yüksek yük taşıyan ana makaslar
Mil, pim ve mafsal bağlantı bölgeleri
Gergi plakaları, kriko yatakları
Kesit büyütmenin mümkün olmadığı dar bölgeler

Mantık şu: ağırlık ve hacim sınırı olan yerde St 52, geri kalan her yerde St 37. Kalıbı baştan sona St 52 yapmak maliyeti artırır ama sehimi iyileştirmediği için çoğu zaman karşılığı yoktur.

Kaynak tarafı

St 52'nin karbon eşdeğeri daha yüksektir. Pratikte bu şu demek:

Kalın kesitte ve soğuk ortamda ön ısıtma gerekebilir
Kaynak sonrası hızlı soğuma çatlak riski taşır
Farklı kaliteler kaynaklanacaksa elektrot, düşük dayanımlı malzemeye göre seçilir
Kaynak sırası ve yönü, çekmeden kaynaklı çarpılmayı belirler — panel düzlüğü burada kazanılır ya da kaybedilir

Panel imalatında kaynak çekmesi gerçek bir sorundur: dikişler simetrik dağıtılır, kaynak sonrası panel düzeltmeye alınır.

Soğuk bölge ve darbe dayanımı

Standart adlarının sonundaki harfler darbe dayanımının hangi sıcaklıkta doğrulandığını söyler:

JR — +20 °C
J0 — 0 °C
J2 — −20 °C

Kış şartlarında kullanılan, darbe alan ya da vinçle kaldırılan parçalarda J2 tercih edilir. Kaldırma kulağı gibi can güvenliğiyle ilgili parçalarda bu bir ayrıntı değildir.

Maliyet dengesi

St 52, ton fiyatı olarak St 37'den pahalıdır. Buna karşılık dayanımı yüksek olduğu için bazı parçalarda daha az malzeme kullanılır. Doğru karşılaştırma kilogram fiyatı değil, parça başına toplam maliyettir — ve karara sehim sınırı da girer.

Bizim pratiğimiz

Her projede şu şekilde ilerliyoruz:

Taze beton basıncı ve düşey yükler hesaplanır
Panel sacı ve güçlendirme, sehim sınırına göre boyutlandırılır (brüt betonda 2 m'de 1 mm, normalde 2 mm)
Ana taşıyıcı kesitler dayanıma göre seçilir
Yük yoğunlaşan bağlantılar ve kaldırma elemanları St 52'ye çıkarılır
Kaynak detayları ve sıra, çarpılmayı en aza indirecek şekilde planlanır

Teklifte "çelik kalitesi: St 37 veya St 52 — proje gereksinimine göre" yazmamızın sebebi bu: kalite bir pazarlama etiketi değil, hesabın çıktısıdır.

Özetle

St 52 daha dayanıklıdır ama aynı kesitte daha rijit değildir. Kalıpta doğru yaklaşım, gövdeyi St 37 ile kurup yük yoğunlaşan noktaları St 52'ye çıkarmak; panel düzlüğünü ise kesit ve güçlendirme aralığıyla çözmektir.